Inteligencja ośmiornic wystawiona na próbę

Potrzeba nie lada wyobraźni, by sprawdzić inteligencję ośmiornic. Kilku badaczy zaprojektowało w tym celu eksperymenty, które przyniosły zaskakujące rezultaty. Inteligencja ośmiornicy wystawiona na próbę.
Inteligencja ośmiornic wystawiona na próbę

Ostatnia aktualizacja: 02 sierpnia, 2022

Od czasu słynnego na całym świecie Paula the Octopus – głowonoga, który został wykorzystany do przewidzenia wyników reprezentacji Niemiec w Mistrzostwach Świata w 2010 roku – inteligencja ośmiornic stała się powszechnie znana.

A przecież etologia nie opiera zrozumienia zwierząt na wierzeniach czy filmach wirusowych. Jeśli coś ma być zademonstrowane, to trzeba to zrobić w ściśle określonych warunkach i przy kontrolowanych parametrach. Dowiedz się tutaj, jak inteligencja ośmiornic została poddana próbie przez ekspertów w różnych eksperymentach.

Ciekawy świat ośmiornic

Zanim zagłębimy się w świat inteligencji tych głowonogów i aby dać ci wyobrażenie o tym, jak bardzo osobliwe są ośmiornice, oto kilka ciekawostek na ich temat:

  • Ich centralny układ nerwowy znajduje się nie tylko w głowie. Zwierzę to posiada dużą grupę neuronów w każdej macce, posiadając pewną autonomię i zdolność podejmowania decyzji. Dzięki swoim mackom ośmiornice mogą również wąchać i smakować to, czego dotykają.
  • Zwierzęta te mogą indywidualnie poruszać przyssawkami na swoich mackach, tak jak my możemy poruszać palcami. Zazwyczaj mają w sumie około 1600 ssawek.
  • Mogą dowolnie modyfikować swoje DNA, aby dostosować się do nowych sytuacji.
  • Łatwo się nudzą, a w niewoli trzeba im zapewnić wiele urozmaiceń środowiskowych, aby nie rozwinęły się u nich zaburzenia zachowania.
  • Ośmiornice potrafią modyfikować spektrum kolorów swojego widzenia, aby dostosować się do głębokości, na której pływają. To odpowiada na pytanie, skąd wiedzą, w jakim kolorze się kamuflować jako zwierzęta niewidzące kolorów.
Ośmiornica

Inteligencja ich macek

Większość zwierząt lądowych posiada centralny układ nerwowy, za pomocą którego postrzegają środowisko i wysyłają do ciała polecenia ruchu. Jednak ośmiornice nie wykorzystują tego mechanizmu do poruszania się mackami. W większości przypadków mózg nie odbiera sygnałów z kończyn, ale kończyny same interpretują sytuację i działają odpowiednio.

Ośmiornice mają około 500 milionów neuronów, z których dwie trzecie są rozmieszczone na całym ciele (macki). Oznacza to, że duża część ich układu nerwowego jest rozproszona i nie centralizuje swoich działań w mózgu. W rezultacie kończyny są w stanie “podejmować własne decyzje”.

Formalnie układ nerwowy ośmiornic tworzą małe “centra sterowania” w każdej macce. Organizacja ta nazywa się zwojami mózgowymi. Każdy z nich jest połączony z innymi, dzięki czemu mogą one wspólnie koordynować swoje działania. Nie oznacza to, że każda kończyna ma swój własny umysł, ale raczej, że “mózg” ośmiornicy dzieli się na części, aby usprawnić podejmowanie decyzji.

Kończyny ośmiornicy mogą pracować indywidualnie i jednocześnie. Oznacza to, że mogą wykonywać co najmniej 8 różnych zadań bez szkody dla organizmu. Podobnie mogą połączyć swoje moce obliczeniowe, aby rozwiązać ten sam problem, co uważa się za część odpowiedzi na pytanie, dlaczego są tak inteligentne.

Jak bada się inteligencję ośmiornic?

Podczas gdy niektórzy badacze przeprowadzali eksperymenty w niewoli, większość badań z ośmiornicami pochodzi z obserwacji na wolności. Oto kilka przykładów szczególnie istotnych.

Ośmiornica, która przerwała eksperyment

Na różnych stronach internetowych można znaleźć film, w którym ośmiornica ma za zadanie wyciągnąć nagrodę z wnętrza butelki do karmienia. Celem eksperymentu było odkręcenie przez zwierzę wieczka, co jak wykazano potrafią robić ośmiornice.

Jednak to zwierzę poszło o krok dalej. Udało mu się wcisnąć smoczek do butelki, co pozwoliło mu w końcu sięgnąć po swoją nagrodę. Eksperci do dziś nie wiedzą, jak udało mu się wywrzeć odpowiedni nacisk, gdyż sami nie byli w stanie osiągnąć tego, co zrobiła ośmiornica.

Zachowanie ośmiornic w niewoli jest często bardziej zaskakujące niż same eksperymenty. Oto kilka istotnych faktów na ten temat:

  • Ośmiornice zdają sobie sprawę, że są uwięzione i próbują uciekać: Inky, ośmiornica, która uciekła z nowozelandzkiego National Aquarium, prześlizgnęła się przez szczelinę i wpełzła do rury prowadzącej do Oceanu Spokojnego. Nigdy więcej jej nie widziano.
  • W nowozelandzkim laboratorium jedna z ośmiornic zdawała się żywić urazę do jednej z opiekunek, oblewając ją wodą za każdym razem, gdy przechodziła obok.
  • Modyfikują swoje środowisko: przyzwyczajone do słabego światła pod wodą, nie lubią jasnego oświetlenia w akwariach. Dwie ośmiornice wymusiły swoje uwolnienie, wystrzeliwując strumienie wody w kierunku świetlówek, aby zgasić je z powodu zwarcia. Kiedy koszty naprawy przestały się opłacać, zwierzęta wypuszczono na wolność.

Ekologiczna inteligencja ośmiornic

Hipoteza inteligencji ekologicznej postuluje, że pewne gatunki zwierząt wykształciły w toku ewolucji swoją inteligencję na podstawie trudności w znalezieniu pożywienia.

Podczas gdy niektóre gatunki mają pożywienie dostępne niemal przez cały rok – jak np. pasące się zwierzęta roślinożerne – inne zwierzęta muszą wiedzieć, gdzie go szukać i kiedy jest dojrzałe, jak np. frugivores. Niektóre gatunki zwierząt tworzą plany na przyszłość w oparciu o tę wiedzę.

Cóż, naukowiec Piero Amodio twierdzi, że z powodu utraty muszli miliony lat temu, trudności w znalezieniu pożywienia i schronienia przetestowały inteligencję ośmiornic, zmuszając je do większej kreatywności, aby przetrwać.

Inne zdolności ośmiornic

Na koniec, oto niektóre z odkryć, których dokonano, obserwując ośmiornice w środowisku naturalnym:

  • Zwierzęta te potrafią posługiwać się narzędziami: badacz Finn i jego zespół nagrali ośmiornice używające pustych skorup, a nawet skorupy orzecha kokosowego, aby ukryć się przed drapieżnikami lub zapolować na przechodzącą ofiarę.
  • Myślą przyszłościowo: te zwierzęta nie tylko chowały się w muszlach czy kokosach, ale gdy wychodziły z ukrycia, zabierały je ze sobą do późniejszego wykorzystania.
  • Mają dobrą pamięć: ośmiornice pamiętają miejsca, w których czuły się bezpiecznie i wracają tam, gdzie zwierzyna jest obfita.
  • Są wytrawnymi myśliwymi: Mogą współpracować z innymi gatunkami w celu zdobycia tej samej ofiary lub opracować narzędzia do jej złapania. Pamiętają też słabe punkty swoich ofiar i to, jak mogą się bronić, co pomaga im uniknąć obrażeń.
  • Mogą się uczyć, obserwując inne ośmiornice: jeśli widzą, że inna ośmiornica odnosi korzyści z danej czynności, są w stanie ją naśladować. Nie kopiują jednak wszystkich obserwowanych ruchów, ale rozróżniają ich zalety i rodzaj sytuacji, w której się znajdują.
Inteligencja ośmiornicy

Jak już pewnie zauważyłeś, inteligencję ośmiornic wielokrotnie poddawano testom z fascynującymi wynikami. Niewątpliwie te charyzmatyczne głowonogi nigdy nie przestaną nas zadziwiać.

To może Cię zainteresować ...
Ciekawostki o najgroźniejszej ośmiornicy na świecie
My Animals
Przeczytaj na My Animals
Ciekawostki o najgroźniejszej ośmiornicy na świecie

Opowiemy o najgroźniejszej ośmiornicy na świecie, która jest w stanie zabić 10 dorosłych osobników swoim jadem, który zawiera tetrodotoksyny.



  • Finn, J. K., Tregenza, T., & Norman, M. D. (2009). Defensive tool use in a coconut-carrying octopus. Current biology19(23), R1069-R1070.
  • Inky, el pulpo que escapó por una tubería de un acuario y volvió al mar, BBC Mundo. Recogido a 9 de noviembre en https://www.bbc.com/mundo/noticias/2016/04/160413_ciencia_nueva_zelanda_acuario_pulpo_inky_escape_ppb#:~:text=Inky%2C%20un%20pulpo%20que%20viv%C3%ADa,cuidadores%20y%20volvi%C3%B3%20al%20mar.&text=El%20pulpo%20pudo%20recuperar%20su,de%20unos%20trabajos%20de%20mantenimiento.
  • Sivitilli, D. M., & Gire, D. H. (2019, June). Collective cognition in the arms of the octopus. In 2019 Astrobiology Science Conference. AGU.
  • Mather, J. A., & Kuba, M. J. (2013). The cephalopod specialties: complex nervous system, learning, and cognition. Canadian Journal of Zoology, 91(6), 431-449.
  • Sampaio, E., Seco, M. C., Rosa, R., & Gingins, S. (2021). Octopuses punch fishes during collaborative interspecific hunting events. Ecology, 102(3).
  • Fiorito, G., & Scotto, P. (1992). Observational learning in Octopus vulgaris. Science, 256(5056), 545-547.