Bir Hayvan Etoloğu Ne Yapar?

25 Eylül, 2020
Bir evcil hayvan sahibiyseniz, evcil hayvanınızın size ne anlatmaya çalıştığını anlamak için birkaç girişimde bulunmuş, ancak yine de davranışları için bir açıklama bulamamış olabilirsiniz. Ama merak etmeyin! Bu bir hayvan etoloğunun işidir.

Bir hayvan etoloğu zooloji alanında uzmandır ve bir hayvan türünün davranışının arkasındaki nedenleri analiz eder ve anlamaya çalışır. Bunu, türlerin evrimsel temelini ve hayvanlarda doğuştan gelen davranışların gelişimini inceleyerek yaparlar.

Rolleri bir hayvanat bahçesindeki araştırma pozisyonunun çok ötesine geçer. Aslında, hükümetler, büyük şirketler ve diğer endüstriler için çalışabilirler. Ayrıca, bu alanda çalışmak için genellikle bir yüksek lisans derecesi gerektiğine dikkat edilmelidir.

Bir hayvan etoloğu ne yapar?

İlk olarak, bir hayvan etoloğu, saldırganlık ve çiftleşme ritüelleri gibi yönler de dahil olmak üzere hayvanlar arasındaki sosyal etkileşimleri inceler. Ek olarak, farklı hayvan iletişim biçimlerini de (fiziksel, kimyasal, görsel) inceler. Daha sonra bu alanları ele almak için laboratuvar ve saha metodolojilerini kullanır.

Pek çok hayvan etoloğunun ekoloji ve evrim de dahil olmak üzere bağlantılı alanlara güçlü bir ilgisi olduğunu görmek yaygındır.

Çoğunlukla, bu alandaki işler, başvuru sahiplerinin lisansüstü derecesine sahip olmasını gerektirir. Ancak bazı durumlarda lisans derecesi ile bu alanda iş bulmak mümkün olabilir.

Hayvan davranışını anlamak, bireylerin üreyip üremeyeceğini ve hayatta kalıp kalmayacağını belirlemede kritik öneme sahiptir. Etolojiyi bu kadar önemli kılan da budur.

 bir hayvan etoloğu ne yapar

Etoloji: bilimsel yaklaşımlar

Etoloji, hem evrimsel hem de daha mekanik bir yaklaşımı hesaba katar. Dahası, hayvan davranışını iki yönlü bir perspektiften incelemeyi amaçlamaktadır.

1. İlki, yakın veya dolaysız açıklamalar olarak anlaşılan davranış nedenleri olarak hayvanların motivasyon mekanizmaları ve deneyimleriyle ilgilenir.

  • Bu yaklaşım, bir hayvanın bireysel yaşamını yansıtır. Dolaysız açıklamalar, belirli bir davranışın nasıl ortaya çıktığı hakkındaki soruları yanıtlar.

2. İkincisi, doğal seçilimin baskıları ve mutlak veya nihai açıklamalar olarak anlaşılan, davranışın evrimine neden olan filogenetik faktörlerle ilgilidir.

  • Bu yaklaşım, bir türün evrim sürecini yansıtır. Son açıklamalar, bir davranışın neden oluştuğuna ilişkin soruları yanıtlar.

Bu iki çalışma düzeyi birbirini tamamlar ve türlerin davranışları ve evriminin daha eksiksiz bir şekilde anlaşılmasına yardımcı olur.

Bir hayvan etoloğu davranışın hangi belirli yönlerini inceler?

Etolojinin son derece geniş bir alan olduğunu öğrenmek sizi şaşırtmayacaktır. Etoloji aşağıdaki konuların incelenmesini içerir:

  • Savunma mekanizmaları
  • Hayvan iletişimi
  • Öğrenme ve hafıza
  • Kur yapma, üreme ve yavrularını nasıl yetiştirdikleri
  • Göç alışkanlıkları ve yaşam alanı gereksinimleri
  • Davranışı etkileyen genlerin belirlenmesi
  • Beslenme ve çiftleşme sırasında rekabet ve işbirliği dinamikleri
  • Beynin hayvan davranışını etkileyen anatomik ve fonksiyonel özellikleri
  • Türler arasında kişilik farkları ve sosyal yapıdaki farklılıklar

Gördüğünüz gibi, hayvan etologları sadece bilimsel bilgiye önemli katkılarda bulunmakla kalmaz, aynı zamanda çalışmalarının birtakım pratik sonuçları da vardır.

Hayvan davranışını anlamak, ister evcil hayvanlara bakma, ister deniz veya kara türlerinin korunması veya hayvan sağlığını iyileştirmenin yollarını bulma olsun, canlı hayvanlarla etkileşimde bulunduğumuz her türlü faaliyet için gereklidir.

Konrad Lorenz, hayvan davranışları araştırması olan etoloji alanının kurucu babalarından biri olarak kabul edilmektedir. Bilim insanı, yeni doğmuş bir hayvanın annesi veya bakıcısı ile bağ kurma süreci olan “bağlanma ilkesi” veya “damgalama” yı keşfetmesiyle ünlenmiştir.

labrador ve yavruları

Etoloji alanı ilk olarak nasıl ortaya çıktı?

Etoloji için teorik bir temel oluşturmaya yardımcı olan şeyin, 1930’larda Konrad Lorenz ve Niko Tinbergen’in öncü çalışması olduğu yaygın olarak kabul edilmektedir.

Etolojinin kuşkusuz genetik, antropoloji ve siyaset bilimi ve psikoloji gibi geniş disiplinler üzerinde etkisi olmuştur.

Temel bir öncül olarak, etologlar bir hayvanın insanlarla ilişkisine odaklanmak yerine kendi başına incelenmesi gerektiğine inanırlar. Sonuç olarak, bu yaklaşım, bir hayvanın normal davranışını ve çevresini gözlemlemeyi gerektirir.

Örneğin, Konrad Lorenz’in klasik deneyinde bir anne kazın yerini almayı başarmıştır ve nereye giderse gitsin “yavrularının” onu tek sıra halinde nasıl takip ettiğini kaydetmiştir.

Başka bir iyi bilinen deneyde, Nikolaas “Niko” Tinbergen yerde yuva yapan kara başlı martılar üzerinde çalıştı. Bunu yaparken, anne martıların yavruları yumurtadan çıktıktan sonra neden tüm yumurta kabuğu parçalarını yuvalarından çıkardıklarını açıklamaya çalışmıştır.

Yaralanmayı, hastalığı önlemek veya yırtıcı kuşların dikkatini çekmekten kaçınmak için yumurta kabuğunun çıkarılabileceğini tahmin etmiştir. Saha testlerini kullanarak, kabukların beyaz iç kısmının havadan görülebildiğini ve aslında avcıları çekebileceğini doğruladı.

martı yuvaları

İnsan davranışını anlamada etolojinin uygulamaları

İnsan etolojisi üzerine araştırmalar, insan davranışının evrimsel kökenlerini inceler ve davranışları kültürlerarası bir biçimde karşılaştırır. İnsan davranışıyla ilgili diğer çalışmalar, sonuçları insanlara uygulamadan önce, öğrenilmiş davranış gibi yönlere odaklanan ve hayvanlara belirli davranışları öğreten psikoloji alanından yararlanmaktadır.

  • McFarland, D. (1993). Animal behaviour: psychobiology, ethology, and evolution. John Wiley & Sons. ISBN : 0582067219
  • Hughes, B. O., & Duncan, I. J. H. (1988). The notion of ethological ‘need’, models of motivation and animal welfare. Animal Behaviour, 36(6), 1696-1707.
  • Beer, C. (1973). Species-typical behavior and ethology, p. 21-77. En D. A. Dewsbury and D. A. Rethlingshafer [ed.], Comparative psychology: a modern survey. McGraw-Hill, New York.
  • Gadbois, S., Sievert, O., Reeve, C., Harrington, F. H., & Fentress, J. C. (2015). Revisiting the concept of behavior patterns in animal behavior with an example from food-caching sequences in Wolves (Canis lupus), Coyotes (Canis latrans), and Red Foxes (Vulpes vulpes). Behavioural processes, 110, 3-14.