Hamsterlar Kış Uykusuna Yatarlar Mı?

02 Ocak, 2021
Bir hamster eğer çevresel faktörler elverişli değilse kış uykusuna yatabilir. Bundan kaçınmak için hayvanı yeterince yemeği olan ve uygun ısıya sahip bir çevrede tutun.

Vahşi doğadaki hamsterlar genellikle kış uykusuna yatarlar ama evcil hayvan olanlar bunu yapmaz. Bu durum yapay ortamlarında bulunan bolca yiyecek ve sıcaklığın sabitliği ile açıklanabilir. Enerjilerini korumak için metabolik aktivitelerini indirgemek zorunda kalmazlar çünkü bu ortam onlar için optimaldir.

Bu hayvanlar evcil hayvanlar arasındaki en popüler kemirgenler. Heybeli sıçan, sibirya hamsterı, Rus hamsterı ve Roborowski hamsterı evcil hayvan olarak en popülerleri aralarında. Bu bakımdan, bir sahibin evcil hayvanının hayatının bir köşesinde kış uykusuna yatıp yatmayacağını merak etmesi çok doğaldır. İşte bu durumdan şu şekilde kaçınabilirsiniz.

Kış uykusu nedir?

Kış uykusu bazı hayvanların kış boyunca içerisinde bulunduğu devamlı bir letarji durumudur. Bu periyod süresince hayvanın metabolizması minimum seviyelere iner.

Bu hayvanlar bu dönemde yemez, içmez, idrar ya da dışkısını yapmaz çünkü hareketsiz kalırlar ve boz ayı gibi bazıları uzun süreler boyunca bu şekilde kalırlar. Her ne kadar şaşırtıcı gelse de bu hayvanlar aralıksız 150 ve 210 gün kadar hareketsiz kalırlar. Bu, hayvanın yıl içerisinde uyanık olduğundan daha fazla uyuduğu anlamına gelir.

Kış uykusu hormonsal olarak başlar. İçsel biyolojik saat, hayvanı düşen sıcaklıklar ve yemek azlığı gibi çevresel şartlara hazırlamak için kış uykusuna hazırlamak için bu fenomende rol alır.

Kıştan önce iklim uygun ve besin bol olduğunda hayvanlar devasa boyutlarda bol kalorili besinler tüketirler ve fazla yağı, yağ dokusunda biriktirirler. Hayal edebileceğiniz gibi, gelecekteki karanlık zamanlara hazırlanırlar.

Bu birçok memeli cinsinin kış boyunca bir oyuk ya da barınakta “uyumasını” sağlar. Böylece hava soğuk ve yemek az olduğu zamanlarda dışarı çıkıp aramaya çalışmak zorunda kalmazlar.

Temel yaşamsal belirtileri sürdürmek için gereken enerji hayvanın önceden biriktirdiği yağ kaynaklarından elde edilir. Bununla birlikte, bu soğuğa karşı bir koruma olarak da işlev görür.

Tüm hayvanlar aynı şekilde kış uykusuna yatmadığı gibi her hayvan aynı şekilde de kış uykusuna yatmaz.

Bir hamster

Hamsterlar kış uykusuna yatar mı?

Birçok küçük memelide olduğu gibi hamsterlar da kış uykusuna yatabilir ve hatta doğal durumlarında bunu yaparlar. Bununla beraber vahşi doğadaki çevresel faktörler evdeki kafeslerden çok daha farklı.

Kış uykusu fizyolojik bir fenomen olsa da dış faktörlere bağlıdır. Doğadaki hamsterlar kış uykusuna sıcaklıklar 15 derecenin altına indiğinde hazırlanmaya başlarlar.

Hamsterlarda kış uykusunu başlatan bir diğer önemli faktör de günlük ışık oranıdır. Daha az gün ışığı ve sıcaklıkların düşmesi mevsimin değişeceğini gösterir. Yani bu iklimsel değişim hayvanlar için kış dinlenişine hazırlanmaları zamanın geldiğini işaret eder.

Soğuk ve karanlık koşullarda tutulan bir hamsterın kış uykusuna yatma ihtimali soğuk ama günde 12 saatten fazla bir süre boyunca ışık gören bir hamsterdan daha yüksektir. Bu davranışı tetikleyen diğer etkenler besin stokları, izolasyon ve strestir.

Bir hamster kış uykusunda mı değil mi nasıl anlanır

Evcil hamsterların kış uykusuna yatması alışılageldik bir durum olmasa da eğer şartlar elverişli değilse bunu yapabilirler. Bu şartlar altında hayvanın öldüğünü düşünmek çok kolaydır ama yaşam belirtileri çok yavaşlamış olsa da devam eder.

Bu derin kış uykusu sırasında hayvanın kalp atışı dakikada dörde kadar iner. Aynı zamanda nefes alma hızı da iki dakikada bir nefese düşebilir.

Aynı zamanda hayvan uzuvları normalden daha sıkı olan kendi içine sokulmuş bir pozisyona girer. Bununla beraber, bu uzuvlar çekerek rahatça uzatılabilir. Öte yandan, dokunulduğu zaman bıyıkları da hafifçe hareket edebilir.

Eğer hayvan ölü olsaydı vücudunun tamamı ölüm sertliğine uygun bir şekilde kaskatı olurdu ve 20 derecelik bir sıcaklıkta 24 saat geçirdikten ya da sahibinin temaslarından sonra hiçbir yaşam işareti göstermezdi.

Hamsterımın kış uykusuna yatmasını nasıl engelleyebilirim?

Elimizdeki her şey çevre ne kadar kötü olursa hayvanın kış uykusuna yatma ihtimalinin o kadar yüksek olduğunu gösteriyor. Bir hamsterın kış uykusuna yatmasını engellemek için elverişli çevresel koşullar oluşturmak gerek. Bu aşağıdaki parametreleri hesaba katarak mümkün:

  • 15 derecenin üzerinde bir sıcaklık
  • Yeterince su ve yemek
  • Günde en az 12 saat boyunca ışık
  • Hayvanla etkileşime geçmek ve çevresel zenginlik sağlamak
Uyuyan bir hamster

Gördüğümüz gibi hamsterların kış uykusuna yatmasını çok basit bazı koşulları sağlayarak engelleyebiliriz. Yeterli bir çevresel sıcaklık ve bolca yemek ile tüm yaşamı boyunca bu küçük kemirgenin enerji dolu aktivitelerinin tadını çıkarabilirsiniz.

  • Charles P. Lyman, and Paul O. Chatfield. Physiology of Hibernation in Mammals.
  • The Golden Hamster – its Biology and Use in Medical Research Chapter 3 Hibernation and Effects of Temperature Roger A. Hoffman.