Köpeklerde Strabismus: Sebepleri ve Tedavileri

15 Ocak, 2020
İnsanlar gibi, köpeklerin de şaşı olabileceğini biliyor muydunuz?

İnsanlardaki gibi, köpeklerde de strabismus (şaşılık) gözlerin aynı anda, aynı yöne bakmadığı bir göz rahatsızlığıdır. Strabismus bir kusur olarak görülmesine rağmen, bazı köpek ve kedi türlerinde ve hatta bazı insan kültürlerinde de arzu edilen bir özelliktir.

Bir kusur derken, hayvanı çirkinleştirdiğini söylemiyoruz. Görünüşten ziyade, gözü yerinde tutan kaslarda bir sorun olmasından kaynaklanmaktadır. Bu durum kalıtsal olabilir, bazen ise tümör veya enfeksiyon gibi başka fiziksel sebeplerden de kaynaklanabilir.

Köpeklerde Strabismus: Göz Yuvarlağını Hareket Ettiren Kaslar

Memelilerin göz bebekleri, her bir gözü destekleyen 6 adet kasa sahiptir. Bu kaslar gözlerin farklı yönlere hareket etmesini sağlar. Bunları, şu şekilde sınıflandırabiliriz:

  • Rektus (düz) kaslar: Bu kasların; alt, üst, orta ve yanal olmak üzere 4 çeşidi vardır. Bu kaslar tendonlar ile skleraya (göz yuvarlağının beyaz kısmı) bağlıdır. Alt ve üst düz kaslar gözün yukarı ve aşağı hareket etmesini sağlar. Orta ve yanal kaslar da gözü yanlara doğru hareket ettirir.
  • Oblik kaslar: Bunlardan alt ve üst oblik kaslar olmak üzere 2 çeşit vardır. Bunların birlikte hareketleri gözün saat yönünde veya saat yönünün tersinde dönmesini sağlar.
  • Retraktör kaslar: Gözü hareket ettiren 6 kastan sayılmaz. Bunlar göz kapağının hareketini kontrol eder.
köpeklerde strabismus

Bu kaslar düzgün bir şekilde çalıştığında; gözler aynı anda ve aynı yöne hareket eder. Strabismus, bu kasların bir ya da birkaçının iyi çalışmadığı zamanda ortaya çıkar. Strabismusun çeşitleri vardır. Etkilenen gözün ne tarafa gittiğine ve gözlerin nereye baktığına göre değişir. Şaşılığın çeşitleri şunlardır:

  • Dışa Şaşılık: Göz yüzün dışına doğru hareket eder.
  • İçe Şaşılık: Göz, burna doğru hareket eder.
  • Yukarıya Şaşılık (Hipertropya): Göz, yukarıda durmaya eğilimlidir.
  • Aşağıya Şaşılık (Hipotropya): Göz, aşağıya doğru bakmaya eğilimlidir.

Köpeklerde Strabismus Sebepleri

Strabismusun sebepleri çok çeşitlidir. Maalesef, her çeşit şaşılığın tedavisi yoktur. Köpeklerdeki bu rahatsızlık her zaman bir kusur olarak görülür fakat bazı cinslerin kalıtsal özellikleri ile de alakalı olabilir.

Peki en çok hangi köpek cinslerinde görülür? En yaygın olanlar; shar pei, İrlanda kurt köpeği, akita ve pug cinsleridir. Şaşılık genelde büyüme çağında fibröz dokunun düz orta kasın yerini alması sebebiyle olur. Bu da doğru göz hareketlerini engeller.

Kalıtsal problemler veya anormal kas büyümesi gibi sebeplerin dışında, bağışıklık sistemi ile ilgili bazı rahatsızlıklar da strabismusa sebep olabilir. Örneğin, immün aracılı miyozit (kas enflamasyonu) bu sebeplerden bir tanesidir. Göz kaslarında bu oluştuğunda şaşılığa ve hatta bazen göz yuvarlağının anormal dışarı çıkmasına bile sebep olabilir. Tiroid bezi ile ilgili problemler de şaşılığa yol açabilen sebeplerdendir.

şaşı köpek

Köpeklerde strabismus oluşmasının diğer bir olası sebebi ise tümörlerdir. Göz yuvarlağına yakın ve hatta gözün içindeki tümör çeşitli dış göz kaslarına baskı uygular. Bu kaslar da çalışmaları gerektiği gibi çalışamayıp, gözün anormal bir şekilde hareket etmesine sebep olur.

Zaman zaman, şaşılık bazı travmaların bir sonucu olarak oluşmuş olabilir. Zigomatik kemikteki (gözün hemen altında, çeneyi çene kemiği ile birleştiren kemik) bir çatlağın şiddetli şaşılık geliştirdiği çeşitli köpek vakaları olmuştur.

Son olarak, sinir sistemi ile ilgili bazı hastalıklar veya kusurlar da bu rahatsızlığa sebep olabilir. Örneğin, sinirlerin kopuk bir şekilde birleşimi veya beyinde sıvı birikmesi gibi durumlarda görülebilir.

Köpeklerde Strabismusun Tedavisi

Tedavi her zaman soruna neyin sebep olduğuna bağlıdır. Eğer sebep doğuştan gelen bir bozukluk veya kalıtsal bir durumsa, küçük bir operasyon veya göz çevresindeki kasları güçlendirmek için basit bir terapi gerekebilir.

Eğer bir hastalık bu duruma sebep oluyorsa, hastalığı tedavi edince sorunun kendi kendine ortadan kalkması muhtemeldir. Eğer olmazsa, kaslar hasar görebilir ve ameliyat ya da terapi gerekebilir.

  • Allgoewer, I., Blair, M., Basher, T., Davidson, M., Hamilton, H., Jandeck, C., … & Shelton, G. D. (2000). Extraocular muscle myositis and restrictive strabismus in 10 dogs. Veterinary ophthalmology, 3(1), 21-26.
  • Salinas, E. M., Rosales, M. D. L. L. M., & Estrada, X. Z. (2004). Caracterización histológica y ultraestructural de meningoencefalomielitis granulomatosa en dos perros. Veterinaria México, 35(4), 307-315. 
  • Salvador, C. R., & Martínez, M. E. G. (2013). Anatomía Veterinaria. 8. Anatomía del ojo (globo del ojo y órganos accesorios) en las especies domésticas. REDUCA, 5(2).