Is de pangolin verantwoordelijk voor het overdragen van COVID-19?

21 mei, 2020
Is het waar dat de pangolin verantwoordelijk is voor het overdragen van het COVID-19 coronavirus? En zo ja, heeft dit belangrijke implicaties voor de behandeling van deze ziekte? We zullen vandaag deze vragen en meer beantwoorden.
 

Terwijl we dit artikel schrijven, onderzoekt de wetenschappelijke gemeenschap of de pangolin of andere dieren wel of niet verantwoordelijk zijn voor het overdragen van het COVID-19 coronavirus. Het is belangrijk om erop te wijzen dat coronavirussen al tientallen jaren in veterinaire kringen bekend zijn.

Over het algemeen infecteren coronavirussen vogels en zoogdieren op een soortspecifieke manier. In die zin kennen we al specifieke soorten coronavirussen die mensen, honden, katten, knaagdieren, konijnen, fretten, koeien, kalkoenen en varkens infecteren. Hieronder zullen we een korte samenvatting geven van wat we tot nu toe over COVID-19 weten.

Coronavirussen en infectie bij de mens

Wetenschappers identificeerden eind jaren zeventig voor het eerst de coronavirussen. Sinds die tijd zijn ze van het bestaan van vier CoV op de hoogte die mensen besmet hebben (HCoV). Deze stammen veroorzaken milde infecties, zoals een verkoudheid.

Interessant is dat deze vier HCoV met lage pathogeniteit ook verbindingen hebben met de coronavirussen die dieren treffen. Verschillende studies hebben de genoomsequenties geanalyseerd die vandaag beschikbaar zijn. Deze studies suggereren dat de diersoorten hieronder de natuurlijke gastheren of reservoirs van deze stammen zijn.

  • HCoV-HKU1: knaagdieren zijn een natuurlijk reservoir.
  • HCoV-NL63: vleermuizen zijn een natuurlijk reservoir.
  • HCoV-OC43: Knaagdieren zijn een natuurlijk reservoir: runderen zijn intermediaire reservoirs.
 
  • HCoV-229E: Vleermuizen zijn natuurlijke reservoirs: Alpaca’s zijn intermediaire reservoirs.

Sterk pathogene coronavirussen voor mensen

Coronavirus

Tot de jaren 2002 en 2003 werd de CoV niet als zeer pathogeen voor mensen beschouwd. Het was in die tijd dat er een uitbraak van het acute respiratoire syndroom coronavirus (SARS-CoV) in de provincie Guangdong, China plaatsvond. Dit virus verspreidde zich wereldwijd.

Later, in het jaar 2012, verscheen in Saoedi-Arabië en andere landen in het Midden-Oosten een ander hoogpathogeen coronavirus, het Middle East respiratory syndrome (MERS-CoV).

In beide gevallen was de algemene overtuiging dat het virus zijn oorsprong bij vleermuizen had. Bovendien suggereerde bewijs dat deze soorten intermediaire reservoirs van het virus zijn:

  • SARS-CoV: vleermuizen, witsnorpalmroller (Paguma larvata)
  • MERS-CoV: vleermuizen, dromedaris
  • COVID-19: Vleermuizen, intermediaire onbekend

Gezien deze twee precedenten hebben wetenschappers de hypothese geformuleerd dat COVID-19 ook van dierlijke oorsprong kan zijn. Genoomsequentieanalyse garandeert in feite dat COVID-19 ook van vleermuizen afkomstig is. Het intermediaire reservoir blijft echter onbekend.

 

Wat betekent het dat de pangolin het mogelijke intermediaire reservoir zou kunnen zijn?

Pangolin in de natuur

Normaal verspreiden virussen zich onder dieren van dezelfde soort. Af en toe kunnen virussen elkaar kruisen en opnieuw combineren en bij een andere soort een ziekte veroorzaken.

Het is belangrijk om te weten dat deze virussen zich op twee manieren van dieren naar mensen kunnen verspreiden:

  • Direct van de natuurlijke gastheer of van zijn afscheidingen die met het virus besmet zijn.
  • Via een ander organisme dat als tussengastheer of reservoir helpt.

Het is de moeite waard om erop te wijzen dat de genen van virussen in segmenten zijn gescheiden. Een gesegmenteerd genoom zorgt er dus voor dat de virussen van verschillende soorten zich kunnen vermengen of opnieuw kunnen combineren om nieuwe virussen te creëren.

Meestal infecteren de virussen van twee verschillende soorten in deze gevallen dezelfde persoon of hetzelfde dier tegelijkertijd. Deze gebeurtenis staat bekend als co-infectie.

Met als gevolg dat het nieuwe virus nieuwe eigenschappen bezit. Het kan bijvoorbeeld mensen infecteren en zich gemakkelijk van de ene persoon naar de andere verspreiden, waardoor er een pandemie ontstaat. Gezien de nieuwheid van de virale structuur, zullen de meeste mensen weinig of geen bescherming tegen de infectie hebben.

 

Is de pangolin dus verantwoordelijk voor het overdragen van het coronavirus?

Uit epidemiologische studies bleek dat veel van de eerste patiënten op de groothandelsmarkt voor zeevruchten in Wuhan aan wilde dieren waren blootgesteld. Deze locatie is de grootste vismarkt in het centrum van China. Daar vertonen ze verschillende soorten vleermuizen, bizons, slangen, Chinese bamboeratten, enz.

Het is vaak gebruikelijk dat ze verschillende soorten katten, stekelvarkens, honden, vogels en andere boerderijdieren verkopen. Deze markten staan als ‘natte markten’ bekend. Dit komt, omdat het van oudsher plaatsen zijn waar ze dode en levende dieren in de open lucht verkopen.

Het is gemakkelijk voor te stellen dat het bloed en andere lichaamsvloeistoffen afkomstig van verschillende diersoorten een uitzonderlijke bron van besmetting vormen.

Het is belangrijk om te benadrukken dat de pangolin niet op de lijst met dieren op de markt stond. Dit komt misschien, omdat de commercialisering van dit dier illegaal is. En sinds 1 januari 2020 is Wuhan South China Seafood Wholesale Market, zoals het ook wordt genoemd, in opdracht van de gemeente van Wuhan gesloten.

Bewijs dat ondersteunt dat de pangolin verantwoordelijk is voor het overdragen van coronavirus

Een groep Noord-Amerikaanse wetenschappers heeft een belangrijke ontdekking met betrekking tot COVID-19 gedaan. Ze identificeerden een hoge gelijkenis van genoomsequenties tussen COVID-19 en een genoom van een coronavirus gereconstitueerd uit een pangolin-database.

 

Een andere groep van de Universiteit van Hong Kong isoleerde virussen met behulp van het weefsel van pangolins. Hun analyse van de sequenties van virale genomen heeft de aanwezigheid van twee nieuwe coronavirussen vastgesteld. Deze genomen hebben een overeenkomst van ongeveer 85,5 tot 92,4 procent met COVID-19.

Zeer recentelijk hebben onderzoekers in Guangzhou, China, gesuggereerd dat pangolins (Manis pentadactyla) de waarschijnlijke intermediaire gastheren zijn van COVID-19 voor mensen. Deze suggestie was afkomstig van de detectie van CoV in pangolins die nauw verwant lijken te zijn aan COVID-19.

Deze informatie komt uit de verklaringen van de decaan van de China Agricultural University in Beijing. Zijn verklaringen zijn echter in geen enkel wetenschappelijk artikel vermeld. Toch is het belangrijk om voorzichtig met de informatie om te gaan, omdat er nog steeds genetische analyse plaatsvindt.

Als de pangolin verantwoordelijk is voor het overdragen van het coronavirus, hoe doet hij dat dan?

De pangolin is het meest verhandelde dier op de markt. Dit kleine zoogdier is ongrijpbaar, heeft nachtgewoonten en heeft een schilferige huid. Helaas zijn er populaire overtuigingen in de traditionele geneeskunde dat de verschillende delen van zijn lichaam genezende eigenschappen bezitten.

Dit verwijst vooral naar hun schubben, maar ook naar hun foetussen, botten en klauwen. Als de pangolin verantwoordelijk is voor het overdragen van het coronavirus, dan komt dat door de manier waarop mensen dit dier gebruiken.

 

Laatste opmerking

Het verschijnen van COVID-19 is een uitstekend voorbeeld van de nauwe relatie die bestaat tussen de gezondheid van dieren en mensen, de toestand van het ecosysteem en menselijke gewoonten.

Tegenwoordig erkennen we dat veel virussen al heel lang in natuurlijke reservoirs bestaan. We erkennen ook dat menselijke activiteit grotendeels verantwoordelijk is voor de constante verspreiding van virussen van natuurlijke gastheren naar mensen en andere dieren. Dit omvat moderne landbouwpraktijken en verstedelijking.

De meest effectieve manier om virale zoönose te voorkomen is daarom het handhaven van de barrières tussen natuurlijke reservoirs en de menselijke samenleving.

Als de pangolin echt verantwoordelijk is voor het overdragen van het coronavirus, dan vereist het hanteren van deze dieren aanzienlijke voorzorgsmaatregelen. Hun commercialisering in China en in de rest van de wereld zou daarom strikt verboden moeten zijn.

* Belangrijke opmerking: op 24 februari 2020 kwam er nieuws naar buiten dat de pangolin in feite niet verantwoordelijk is voor het overdragen van coronavirus.

 
  • Wong, M. C., Cregeen, S. J. J., Ajami, N. J., & Petrosino, J. F. (2020). Evidence of recombination in coronaviruses implicating pangolin origins of nCoV-2019. bioRxiv.
  • Li, J., Li, J., Xie, X., Cai, X., Huang, J., Tian, X., & Zhu, H. (2020). Game consumption and the 2019 novel coronavirus. The Lancet Infectious Diseases.
  • Heinrich, S., Wittmann, T. A., Prowse, T. A., Ross, J. V., Delean, S., Shepherd, C. R., & Cassey, P. (2016). Where did all the pangolins go? International CITES trade in pangolin species. Global Ecology and Conservation8, 241-253.
  • Lam, T. T. Y., Shum, M. H. H., Zhu, H. C., Tong, Y. G., Ni, X. B., Liao, Y. S., … & Leung, G. M. (2020). Identification of 2019-nCoV related coronaviruses in Malayan pangolins in southern China. bioRxiv.
  • Li, J., Li, J., Xie, X., Cai, X., Huang, J., Tian, X., & Zhu, H. (2020). Game consumption and the 2019 novel coronavirus. The Lancet Infectious Diseases.