Çiftleşme Arenaları: Lekler ve Cinsel Seçilim

21 Ağustos, 2020
Lekler, erkeklerin dişileri etkilemek için güçlerini gösterdikleri ve çoğu durumda hayatlarını riske attıkları çiftleşme alanlarıdır. Bu bir tür cinsel seçilimdir.

Doğa şiddetli ve amansız bir ortamdır. Hayvanlar aleminde başarı, değiş tokuş veya uzlaşma olarak da bilinen doğal bir riskle el ele gelir. Doğayı tanımlayan seçilim güçlerinden biri de “cinsel seçilim” dir.

Aşağıda, bu terimlere ve bunların hayvanlar dünyasında üreme ıstırabıyla ne kadar ilgisi olduğuna daha yakından bakacağız. Hem doğal seçilim hem de cinsel seçilim, bir hayvanın yaşamdaki nihai rolü olan soy üretme kapasitesinde önemli bir rol oynar. Bu nedenle, dişilerin ilgisini en üst düzeye çıkarmak için doğada var olan çeşitli stratejiler vardır.

Başarılı erkekler genlerini gelecek nesillere aktaracaktır. Ancak başarı, birçok durumda bir eş bulmak için hayatlarını tehlikeye atmak anlamına gelir.

çiftleşme dansı

Birçok hayvan seks için her şeyi yapmaya isteklidir

Cinsel seçilim, bir bireyin üreme yeteneğine göre hareket eder. Bu kuvvet o kadar güçlüdür ki, bazı hayvanların hayatta kalma şansına karşı çalışabilir. Hepimizin çok iyi bildiği bir örnek tavus kuşları vakasıdır. Bu kuşlar, potansiyel partnerler kazanmak için abartılı ve renkli kuyruklarını gösterirler. Ancak, bu gösterişli şovu yaptıklarında, bir yırtıcı tarafından tespit edilme ve öldürülme riskini de artırıyorlar.

Doğal dünyadaki erkeklerin dişilere karşı olan ilgilerini ve uygunluklarını ifade etmelerinin tek yolu bu değil. Doğada “düğün” hediyelerinden rengarenk yuvalar inşa etmeye kadar her şeyi buluyoruz. Peki, erkekler müstakbel eşlerinin sevgisini kazanmak için yüz yüze rekabet ederlerse ne olur?

Lekler: gerçek savaş alanları

“Lek” terimi, aynı türden erkek gruplarının dişileri çekmek için bir araya geldiği fiziksel bir yeri ifade eder. Aynı terim, bu hayvanların sergilediği davranışsal gösterileri ifade eder. Lekler özellikle kuşlarda tipiktir, ancak memelilerde, balıklarda, amfibilerde ve böceklerde de bu tür cinsel seçilimin örneklerini bulabiliriz.

kuşlarda cinsel seçilim

Bu arenalarda erkekler hiyerarşik bir düzen benimser. Alfa erkeği, en iyi görüş noktasını sunan ve sadece birkaç metre bölgeyi koruyan merkezi bir alanı işgal eder. Erkeklerin geri kalanı güçlerine göre gruplar oluştururken, en zayıf erkekler en az çekici ve en zayıf görüş alanına sahip bölgeleri savunur.

Hayvanlar arazilerini seçtikten sonra, savaş başlar. Erkekler farklı hareketler, şarkılar ve seslendirmelerle şovlarını ve danslarını sergilemeye başlarlar. Etkinliğin amacı, potansiyel dişi partnerlerin dikkatini çekmektir.

Tabii ki, ödenmesi gereken yüksek bir bedel vardır. Çalıhorozu (Centrocercus urophasianus) durumunda yapılan çalışmalar, bir hayvanın sarf ettiği enerjinin dans ve şovların sıklığına göre doğrusal bir şekilde arttığını göstermiştir. En çok çiftleşen erkekler aynı zamanda en çok hareket edenlerdir. Bu nedenle, her çaba bir hayvanın başarı şansını artırır.

Gen meselesi

Dişiler bu lekleri alışverişe çıkmışcasına incelerler. Peki eşlerini nasıl seçiyorlar?

Doğal dünyadaki tercihleri tek bir kelimeyle özetleyebiliriz: genetik. Hareketleri ve sunumlarıya en görünür durumda olan ve en büyük çabayı gösteren erkekler net bir mesaj veriyor. Sanki “Ben diğerlerinden daha güçlüyüm” derler. Bunu yaparken, cinsel seçilim sürecini harekete geçirirler.

Araştırmalar, kara orman tavuğunda (Lyrurus tetrix), bir erkeğin dayanıklılığı ile hayatta kalma şansı arasında bir korelasyon olduğunu göstermiştir. Yani seçim basit görünüyor. Dişiler, en güçlü genlere sahip oldukları için en çok dikkat çeken erkekleri seçerler. Bu, çiftin yavrularına en büyük hayatta kalma şansını verir.

Dişilerin çok net bir amacı vardır. Bu baskın erkekten sperm elde etmek ve bir an önce oradan ayrılmaktır. Ardından, yavrularının sorumluluğunu alırlar. Bu nedenle, bir cinsel seçilim aracı olarak lek stratejisi, yalnızca erkeklerin yavrularına bakım sağlamadıkları türlerde mevcuttur. Dişiler, yavrularının yetişmesine katkıda bulunmayacakları için eşlerine sadık kalmaktan hiçbir şey elde etmezler. Böylece dişiler en iyi adayı arayabilir ve sonra onu terk edebilir.

otis tarda

Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa’nın otlaklarındaki lekler

Bütün bu bilgiler çoğumuza biraz uzak görünebilir. Sonuçta, bu davranış tropik bölgelerde ve savanda yaşayan hayvanların tipik bir örneğidir. Bununla birlikte, bu tür bir cinsel seçilim, Amerika ve Avrupa otlaklarında da gerçekleşir. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri’nin büyük adaçayı orman tavuğundan (Centrocercus urophasianus) ve Avrupa’nın toy kuşundan (Otis Tarda) bahsedebiliriz.

Toy kuşlarına bir göz atalım. Bu hayvanlar, Mart ayında İspanya’nın orta platosunun kısa kuru otlarında gözlemleyebileceğimiz tek bir kur yapma yöntemi kullanıyor.

Erkekler boğazlarını şişirerek, başlarını gizleyerek ve tüylerini karıştırarak döngüsel hareketler yaparak gösteriş yaparlar. Bu üreme davranışı gerçekten büyüleyici ve en iyisi, ona ilk elden şahit olabilmenizdir. Tabii ki, bunu sadece vahşi fauna uzmanlarının gözetiminde yapmalısınız.

Cinsel seçilim her şeyi şartlandıran bir güçtür

Cinsel seçilim, tüm vahşi hayvanların tavır ve davranışlarını önceden belirleyen bir güçtür. Bu nedenle, doğada pek çok tuhaf form, parlak renk ve gürültülü çiftleşme çağrısı buluyoruz. Süreç, tür içi rekabete veya başka bir deyişle, aynı türden erkeklerin arasındaki rekabete dayanmaktadır. Nihai amacı, mümkün olan maksimum sayıda soy üretmektir. En çok risk alan erkekler en yüksek başarı şansına sahiptir, ancak aynı zamanda kendilerini avlanmaya karşı da savunmasız bırakırlar.

Lekler, cinsel seçilim güçlerinin açık bir örneğidir. Kendilerini bir mağaza vitrinindeymiş gibi göstererek, en büyük gösteriyi sergileyen hayvanların genlerini gelecek nesillere aktaracağını açıkça gösteriyorlar.

  • Colaboradores de Wikipedia. Otis tarda [en línea]. Wikipedia, La enciclopedia libre, 2020 [fecha de consulta: 5 de marzo del 2020]. Disponible en <https://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Otis_tarda&oldid=123898479>.
  • Kruijt, J. P., & Hogan, J. A. (1967). Social behavior on the lek in black grouse, Lyrurus tetrix tetrix (L.). Ardea55(1–2), 204-240.
  • Spurrier, M. F., Boyce, M. S., & Manly, B. F. (1994). Lek behaviour in captive sage grouse Centrocercus urophasianus. Animal Behaviour47(2), 303-310.
  • Evolution.berkeley.edu. (2020). La selección sexual. [online] Available at: https://evolution.berkeley.edu/evolibrary/article/0_0_0/evo_28_sp.