Sommige populaties van de monarchvlinder nemen toe: is het genoeg om ze te redden?

De monarchvlinder is een emblematisch insect vanwege zijn schoonheid en zijn trekproces. Zijn huidige staat van instandhouding is echter zorgwekkend. Ontdek hier de nieuwe ontdekkingen in dit verband.
Sommige populaties van de monarchvlinder nemen toe: is het genoeg om ze te redden?

Laatste update: 30 augustus, 2022

Er zijn veel dieren waarvan de populaties om verschillende redenen over de hele wereld zijn afgenomen. Soms is de mens daar debet aan. De populaties van monarchvlinder zijn een voorbeeld van soorten die dagelijks om hun voortbestaan vechten, het slachtoffer van allerlei factoren en omstandigheden.

De wetenschappelijke naam is Danaus plexippus, een vlinder (lepidoptera) met een zeer opvallende en opvallende intens oranje verkleuring. Hij is ook beroemd om de fascinerende trektocht die hij elk jaar onderneemt. Wil je meer weten over dit raadselachtige dier, zijn kenmerken, zijn bedreigingen en de huidige toestand van zijn populatie, lees dan zeker dit artikel, met de laatste onderzoeksgegevens.

Kenmerken van de monarchvlinder

Monarchvlinders

Deze prachtige vlinder valt op door zijn fel oranje kleur met zwarte aders, tijdens zijn volwassen stadium. Vrouwtjes hebben dikkere lijnen, terwijl mannetjes dunnere lijnen hebben en twee donkere vlekken (een op elke vleugel) in het midden van een van deze aders. Hun spanwijdte varieert van 8,6 tot 12,4 centimeter en ze wegen nauwelijks een halve gram.

Hoewel ze fragiel lijken, is deze vlinder in staat om een van de meest verbazingwekkende migraties in de dierenwereld uit te voeren, een gebeurtenis die vanwege zijn schoonheid zelfs magisch genoemd kan worden.

Tijdens hun reis trekken ze in grote groepen, geleid door de zon en onderweg obstakels overwinnend. Het is een reis naar het zuiden om de koude winters van de Verenigde Staten en Canada te overleven.

De monarchvlinder komt niet alleen in Noord-Amerika voor (hoewel dit wel de exemplaren zijn die deze verbazende trektocht uitvoeren). Ze komen ook voor in Zuid-Amerika, het Caraïbisch gebied, sommige eilanden in de Stille Oceaan, Australië, Nieuw-Zeeland, de Canarische Eilanden en West-Europa.

In Noord-Amerika zijn er twee verschillende populaties monarchvlinders, een oostelijke en een westelijke. De oostelijke populatie overwintert in de sparren- of oyamelbossen van de vulkanische bergen van oostelijk Michoacán, in centraal Mexico. De westelijke overwintert in de bossen van het kustgebied van Californië.

Maar niet alle generaties zijn in staat deze majestueuze reis van wel 4.000 kilometer te maken. Deze krijgers verschijnen pas in de late zomer en vroege herfst, en kunnen 7 of 8 maanden leven, in tegenstelling tot de rest van de monarchvlinders, met een korte levensduur van 2 tot 5 weken.

Waarom wordt de monarchvlinder met uitsterven bedreigd?

Verscheidene factoren hebben het voortbestaan van dit innemende insect bedreigd, zoals roofdieren en ziekten. De laatste decennia heeft echter ook de mens deze fatale gebeurtenis veroorzaakt. Zo hebben we nog andere oorzaken, zoals de volgende:

Verlies van habitat

Deze prachtige vlinders hebben de laatste jaren te lijden gehad onder de vernietiging van hun leefgebied. Enerzijds zorgen de moderne landbouwpraktijken in de Verenigde Staten voor vernietiging, zoals het verdwijnen van asclepias-planten, onmisbaar voor de voeding van deze soort in haar rupsenfase. Bovendien is het kappen van overwinteringsplaatsen in Mexico een ander ernstig probleem.

Het gebruik van bestrijdingsmiddelen en transgene groenten

Sommige herbiciden brengen schade toe aan de vlinder. Dit komt doordat ze de ontwikkeling van melkkruid verhinderen. Zonder deze planten kan de monarchvlinder haar levenscyclus niet voltooien, want ze legt er haar eitjes. Ze dienen ook als voedsel voor de larven. Ook het gebruik van transgene maïs- en sojaplanten die tolerant zijn voor bestrijdingsmiddelen zoals glyfosaat heeft het probleem doen toenemen.

Klimaatverandering

De populaties van de monarchvlinders zijn ook kwetsbaar voor de gevolgen van klimaatverandering. Hun voortbestaan hangt af van hun trekbewegingen. En die worden op hun beurt gereguleerd door de milieuomstandigheden.

Nemen de populaties van de monarchvlinder toe?

Het is geen geheim dat de laatste decennia het aantal monarchvlinders in de overwinteringsgebieden in Mexico en Californië is afgenomen. Dat heeft grote bezorgdheid veroorzaakt over de toekomst van deze soort. Zoals we gezien hebben, zijn verschillende factoren van invloed op hun voortbestaan. Het lijkt er echter op dat niet alles verloren is.

Een recente studie (Engelse link), gepubliceerd in het tijdschrift Biologie van de klimaatverandering in juni van dit jaar, heeft enkele bemoedigende gegevens opgeleverd. Er zijn meer dan 135.000 waarnemingen van volwassen monarchen in broedgebieden, tussen de jaren 1993 en 2018, en er is een algemene positieve trend in de zomerpopulaties.

Hoewel op sommige belangrijke broedplaatsen in de Verenigde Staten (Engelse link) dalingen zijn waargenomen, zijn er andere plaatsen waar geen duidelijke veranderingen of zelfs een toename van het aantal vlinders te zien zijn. Volgens wetenschappers heeft deze robuustheid van de zomerpopulaties (tot nu toe) het herstel van verliezen tijdens het winterseizoen mogelijk gemaakt.

Sommige deskundigen zijn het echter niet eens met deze interpretaties, want ondanks de over het algemeen positieve trend zijn er toch relevante broedplaatsen met afnemende aantallen vlinders. Bijvoorbeeld in de maïsgordel van het Midwesten, een cruciaal gebied voor de meeste van deze insecten.

Wat heeft de toekomst in petto voor monarchvlinderpopulaties?

Een monarchvlinder

Onderzoekers blijven de de populaties van de monarchvlinder analyseren, want er zijn veel factoren betrokken bij hun levenscyclus. Zo moet de complexiteit van de interacties in alle betrokken elementen begrepen worden.

De resultaten van sommige studies wijzen op een toename van het aantal individuen. Toch mogen we onze waakzaamheid niet laten verslappen en moeten we doorgaan met instandhoudingsplannen. Onderzoek geeft een licht in de duisternis, maar de toekomst van deze iconische en bijna magische insecten, door hun opmerkelijke verschijning, grootte en fascinerende migratie, is ieders taak. Wellicht ook interessant voor jou

Een ecologisch wonder, de vlinders van Taiwan
My Animals
Lees het op My Animals
Een ecologisch wonder, de vlinders van Taiwan

De vlinders van Taiwan zijn een toeristische attractie voor de streek, maar ook een bron van informatie over biodiversiteit.